Энэхүү тушаал нь гурван үндсэн хавсралтаас бүрдэж байгаа бөгөөд хавсралт тус бүрийн агуулгыг эмч, мэргэжилтнүүдийн өдөр тутмын ажилд хэрхэн буух талаар маш дэлгэрэнгүй, нарийвчлан задлан тайлбарлая. Энэ нь зөвхөн хог хаягдлын асуудал биш, халдвар хамгааллын том тогтолцоо гэдгийг ойлгох хэрэгтэй.

1. Хог хаягдлын ангилал ба ялгах үйл явц (1-р хавсралт)

Бидний ажлын байран дээрх хамгийн эхний бөгөөд чухал алхам бол хог хаягдлыг үүссэн цэг дээр нь зөв ангилах явдал юм. Шинэ журмаар хог хаягдлыг "Энгийн" ба "Аюултай" гэж үндсэн хоёр бүлэгт хувааж, аюултай хог хаягдлыг дотор нь нарийвчлан задалсан.

Энгийн хог хаягдал ба Дахин боловсруулалт:
Эмч нар аа, бидний өрөө тасалгаанаас гарч буй халдваргүй цаас, хуванцар сав, баглаа боодол зэрэг нь "Энгийн хог хаягдал"-д тооцогдоно. Энд нэг шинэлэг зүйл бол "Дахин боловсруулах нөөц" гэсэн ойлголтыг хүчтэй оруулж ирсэн явдал юм.

Хар уут: Дахин боловсруулах боломжгүй, ахуйн хог хаягдлыг хийнэ.
Тунгалаг уут эсвэл Тусгай сав: Дахин боловсруулах боломжтой (цэмцгэр цаас, хуванцар, лааз) хог хаягдлыг цуглуулна. Энэ нь байгаль орчинд ээлтэй эмнэлэг болох эхний алхам юм.

Халдвартай хог хаягдал (Шар уут/сав + "Био аюултай" тэмдэг):
Эмнэл зүйн тусламж үйлчилгээний явцад хүний цус, шингэн, ялгадас, эд эрхтнээр бохирлогдсон бүх зүйлс энд хамаарна.

Анхаарах зүйл: Халдвартай хог хаягдлыг цуглуулах шар уут нь шингэн нэвчдэггүй, бат бөх байх ёстой. Уутыг дүүргэх хэмжээ 3/4-өөс хэтрэхгүй байхыг хатуу анхаарна уу. Дүүрсэн уутыг амсраар нь боож, дахин нээхгүйгээр битүүмжилнэ.

Хурц үзүүртэй, иртэй хог хаягдал (Аюулгүйн хайрцаг):
Энэ бол эмч, сувилагч нарт хамгийн их эрсдэл учруулдаг хэсэг юм. Зүү, тариур, мэс заслын хутга, ампул зэргийг "Цоордоггүй, шар өнгийн, ус нэвтэрдэггүй аюулгүйн хайрцаг"-т хийнэ.

Чухал сануулга: Аюулгүйн хайрцаг дүүрмэгц (3/4 хэмжээнд хүрэхэд) тагийг таглаж битүүмжлээд, 72 цагаас илүү хугацаагаар тасагт байлгаж болохгүй. Зүүг тариураас салгах, тагтай нь дахин угсрах (recapping) үйлдлийг хатуу хориглоно. Энэ нь зүүнд хатгагдах ослоос сэргийлэх үндсэн дүрэм юм.

Эмгэг хог хаягдал (Анатомийн хаягдал):
Мэс ажилбар, төрөлтийн үед гарсан ихэс, эд эрхтэн, тайрсан мөч зэрэг хамаарна. Эдгээрийг шар өнгийн, шингэн нэвтэрдэггүй уутанд хийж, "Эмгэг хог хаягдал" гэсэн тэмдэглэгээ тавьж, хөргүүрт хадгалах шаардлагатай. Хэрэв шууд устгах боломжгүй бол ялзрахаас сэргийлж хөлдөөгчид хадгалахыг зөвлөж байна.

Эмийн болон Химийн бодисын хог хаягдал:
Хугацаа дууссан эм, вакцин, цитотоксик эмүүд (хавдрыг эмчилгээний), мөн лабораторийн урвалж, мөнгөн ус агуулсан багаж хэрэгсэл энд орно.

Цитотоксик хаягдал: Эдгээр нь хүний эсэд хортой нөлөө үзүүлдэг тул "Эсийн хортой" гэсэн тэмдэглэгээ бүхий тусгай саванд тусад нь цуглуулж, өндөр хэмд шатаах зууханд устгах ёстой. Энгийн хогтой хольж хэрхэвч болохгүй.
Мөнгөн ус: Хагарсан халууны шил, даралтын аппаратын мөнгөн усыг соруулж авах, тусгай саванд хадгалах нарийн горимыг баримтална.

2. Тээвэрлэлт ба Хадгалалт (2-р хавсралт)

Хог хаягдлыг тасгаас гаргаад хадгалах байр хүртэл, цаашлаад устгалын цэг хүртэл тээвэрлэх нь халдвар тархаахгүй байх гол гүүр юм.

Дотоод тээвэрлэлт:
Тасаг нэгжээс хог хаягдлыг зөөвөрлөхдөө зориулалтын тэргэнцэр ашиглана. Тэргэнцэр нь цэвэрлэхэд хялбар, тагтай, дугуйтай байх ёстой. Хамгийн чухал нь "Цэвэр ба Бохир" урсгалыг огтлолцуулахгүй байх маршрутыг эмнэлэг бүр баталсан байх шаардлагатай. Хог хаягдлыг зөөвөрлөх цагийг хөл хөдөлгөөн багатай үеэр зохицуулах нь зүйтэй.

Түр хадгалах байр:
Эмнэлэг бүр хог хаягдлыг түр хадгалах зориулалтын байртай байна.

Байршил нь эмнэлгийн үйлчилгээний хэсгээс зайдуу, салхины доод талд байна.
Шал нь хатуу, угааж цэвэрлэхэд хялбар, ус зайлуулах сувагтай байна.
Хугацаа: Өвөл, сэрүүний улиралд 72 цаг, зун буюу халуун улиралд 24-48 цагаас илүүгүй хугацаагаар хадгална. Үүнээс удаан хадгалвал ялзрал явагдаж, нян үржих эрсдэлтэй.

Гадаад тээвэрлэлт (Тээврийн хэрэгсэл):
Эмнэлгээс устгалын цэг рүү тээвэрлэх машин нь бүхээгтэй, жолоочийн бүхээгээс тусгаарлагдсан, дотор талыг нь халдваргүйжүүлэх боломжтой байна. Машин дээр "Био аюултай" тэмдэг болон НҮБ-ын "UN 3291" (эмнэлгийн хог хаягдал) кодыг байршуулсан байх ёстой. Жолооч болон ачигч нар нь вакцинжуулалтад (гепатит В) хамрагдсан, хамгаалах хувцас хэрэгслээр бүрэн хангагдсан байхыг шаардана.

3. Устгал ба Технологи (3-р хавсралт)

Хог хаягдлыг эцсийн байдлаар устгах аргуудыг байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөлөл болон халдваргүйжүүлэх чадвараар нь ангилж заасан байна.

Автоклав (Уураар халдваргүйжүүлэх):
Энэ бол халдвартай хог хаягдлыг устгах хамгийн түгээмэл бөгөөд байгаль орчинд ээлтэй арга юм. 121°C-т 20 минут эсвэл 134°C-т 10 минут байлгаж нянг устгана.

Шинэлэг заалт: Автоклавт орсны дараах хуванцар хог хаягдлыг (тариур, дуслын систем г.м) дахин боловсруулах үйлдвэрт шилжүүлж болно гэж заасан нь нөөцийг хэмнэх чухал боломж юм. Гэхдээ энэ нь зөвхөн халдваргүйжүүлэлт бүрэн хийгдсэний дараа зөвшөөрөгдөнө.

Шатаах зуух (Incineration):
Анатомийн хаягдал, цитотоксик эм, химийн бодисыг зөвхөн шатаах зууханд устгана. Орчин үеийн шатаах зуух нь хоёр камертай байх ёстой:

Анхдагч камер: 850°C-аас дээш хэмд хогийг шатаана.
Хоёрдогч камер: 1100°C хүртэл хэмд утааг шатааж, хорт хий (диоксин, фуран) ялгарахаас сэргийлнэ.

Анхаар: Шатаах зуухны үнсийг "Аюултай хог хаягдал"-д тооцож, тусгай үнсний нүхэнд булж устгана.

Булшлах аргууд (Landfill & Pits):
Лагуул (Ландфилл) нь төвлөрсөн хогийн цэгт хамааралтай. Харин хөдөө орон нутагт, алслагдсан сумдад "Ихсийн нүх" болон "Үнсний нүх"-ийг ашиглаж болно.

Ихсийн нүх: Бетон доторлогоотой, тагтай, агааржуулалтын хоолойтой байх ёстой бөгөөд зөвхөн ихэс, биологийн зөөлөн эдийг хийнэ. Нүх дүүрмэгц шороогоор дарж булна.

Эмийн устгал - Капсулдах (Encapsulation):
Их хэмжээний хугацаа дууссан эмийг төмөр болон хуванцар саванд хийж, дээрээс нь цемент, шохой, усны холимог (зуурмаг) хийж хатууруулаад лагуулд булах аргыг зөвлөсөн байна. Энэ нь эмийг хөрсний ус руу нэвчиж, байгаль орчин бохирдуулахаас сэргийлнэ.

4. Баримтжуулалт ба Хариуцлага

Хог хаягдлын менежментийн бүхий л үе шатанд бүртгэл хөтлөх нь маш чухал.

Жинлэх: Хог хаягдлыг тасгаас гаргах бүрд жинлэж, төрөл тус бүрээр нь бүртгэнэ.
Хүлээлцэх: Тээвэрлэлтийн байгууллагад хүлээлгэн өгөхдөө "Хог хаягдал хүлээлцэх маягт"-ыг 3 хувь үйлдэж, нэг хувийг эмнэлэгтээ үлдээнэ. Энэ нь хог хаягдал замдаа алга болох, хууль бусаар хаягдахаас сэргийлэх хяналтын механизм юм.