Энэхүү баримт бичигт эмэгтэйчүүдийн цэвэршилт болон эрэгтэйчүүдийн андропауз гэсэн хоёр том сэдвийг багтаасан тул тус бүрд нь онцлох зүйлсийг тайлбарлая.

А. ЦЭВЭРШИЛТИЙН ҮЕИЙН ОНОШИЛГОО, ЭМЧИЛГЭЭ (Эмэгтэйчүүд)

Оношилгооны шинэ хандлага ба Дааврын шинжилгээ

Эмч нар бид 45-аас дээш насны, сарын тэмдэг нь алдагдаж буй эсвэл зогссон эмэгтэйчүүдэд цэвэршилтийг оношлохдоо дааврын (FSH, Estradiol) шинжилгээг заавал шаардахгүйгээр эмнэлзүйн шинж тэмдэгт тулгуурлан тавих боломжтойг зааварт тодорхойлсон. Харин 45-аас доош насны эмэгтэйчүүдэд эсвэл умайгаа авахуулсан тохиолдолд дааврын шинжилгээгээр оношийг баталгаажуулна. Цэвэршилтийн шинж тэмдгийн хүндийн зэргийг үнэлэхдээ "MRS" (Menopause Rating Scale) буюу цэвэршилтийн явцыг үнэлэх хэмжүүрийг ашиглаж хэвших нь эмчилгээний үр дүнг хянахад чухал ач холбогдолтой.

Даавар нөхөх эмчилгээ (ДНЭ) ба "Цонх үе"

Эмчилгээний хамгийн чухал зарчим бол "Цонх үе" буюу цэвэршсэнээс хойш 10 жилийн дотор эсвэл 60 нас хүрэхээс өмнө даавар эмчилгээг эхлүүлэх явдал юм. Энэ хугацаанд эмчилгээг эхлүүлбэл зүрх судасны өвчлөл болон ясны сийрэгжилтээс сэргийлэх ач холбогдолтой. Харин 60-аас дээш насанд шинээр эхлүүлэх нь эрсдэл дагуулж болзошгүй. Эмчилгээний сонголтын хувьд умайтай эмэгтэйд заавал Эстроген + Прогестаген хавсарсан эмчилгээг бичиж умайн салстыг хамгаалах ёстой бол, умайгаа авахуулсан эмэгтэйд дан Эстроген эмчилгээг сонгоно. Мөн Тиболон болон TSEC (Tissue Selective Estrogen Complex) зэрэг шинэ бүлгийн эмүүдийг санал болгосон байна.

Ясны сийрэгжилт ба бусад эрсдэлүүд

Цэвэршилтийн дараах ясны хугарлаас сэргийлэх нь эмчилгээний нэг гол зорилго юм. Эмч нар DEXA оношилгоонд үндэслэн ясны нягтралыг хянаж, шаардлагатай бол Бисфосфонат, Кальци, Д аминдэмийг хавсарган хэрэглэнэ. Мөн үтрээний хуурайшилт, шээс задгайрах зэрэг шээс-бэлгийн замын хамшинжийн үед хэсэг газрын (үтрээний) эстроген эмчилгээг санал болгох нь зүйтэй.

Б. АНДРОПАУЗЫН ҮЕИЙН ТУСЛАМЖ (Эрэгтэйчүүд)

Оношилгооны шалгуур ба Тестостероны хэмжээ

Эрэгтэйчүүдийн "цэвэршилт" буюу андроген дааврын дутлыг оношлохдоо зөвхөн зовуурь шаналгаанаас гадна лабораторийн баталгаажуулалт зайлшгүй шаардлагатай. Нийт тестостероны хэмжээг өглөөний 07-11 цагийн хооронд өлөн үед тодорхойлох бөгөөд хэрэв <8 nmol/L байвал эмчилгээ шаардлагатай, харин 8-12 nmol/L буюу "саарал бүс"-д байвал чөлөөт тестостероныг тооцоолж, эмнэлзүйн шинжтэй уялдуулан шийдвэр гаргана.

Эмчилгээний зарчим ба Аюулгүй байдал

Тестостерон нөхөх эмчилгээг (Гель, наалт, тарилга) хийхдээ түрүү булчирхайн хорт хавдар болон хөхний хорт хавдрыг үгүйсгэсэн байх шаардлагатай. Эмчилгээ эхлэхээс өмнө болон явцад PSA (Түрүү булчирхайн өвөрмөц антиген) болон шулуун гэдэсний хурууны үзлэгийг заавал хийнэ. Мөн цусан дахь гематокрит 54%-иас ихэссэн үед эмчилгээг зогсоох эсвэл тунг бууруулах зэргээр цус өтгөрөх эрсдэлээс сэргийлэхийг анхааруулсан байна.

Түрүү булчирхайн хоргүй томрол (BPH) ба бэлгийн үйл ажиллагаа

Энэ насны эрчүүдэд шээсний доод замын зовуурь (IPSS үнэлгээгээр тодорхойлох) түгээмэл тохиолддог тул андропаузын эмчилгээг эхлэхдээ үүнийг харгалзан үзэх хэрэгтэй. Хэрэв түрүү булчирхайн томролтой хавсарсан бол 5-альфа редуктаза дарангуйлагч эсвэл альфа-блокатор бүлгийн эмүүдтэй хавсран хэрэглэх тактикийг баримтална.